Po polsku, po niemiecku. Queery na Dolnym Śląsku

Na zakończenie pierwszego sezonu podcastu Joanna Ostrowska i Mathias Foit goszczą Alinę Szeptycką, dyrektorkę Biura do spraw Równego Traktowania w Urzędzie Miejskim Wrocławia oraz współzałożycielkę wrocławskiego Stowarzyszenia Kultura Równości, które od 2014 r. walczy o prawa polityczne i akceptację społeczną dla osób LGBT+. Tematem rozmowy jest rola miasta we wspieraniu inicjatyw mających na celu badanie i popularyzację queerstorii. Jakie argumenty przemawiają za tym, by miasta w całej Polsce włączały historię osób nieheteronormatywnych w lokalną politykę pamięci? Jakie działania podjął i podejmuje w tym celu Wrocław i jaką rolę odgrywają w tym kooperacje z instytucjami partnerskimi za granicą, zwłaszcza w Niemczech? Co udało się osiągnąć, a co jeszcze należy zrobić? O tym wszystkim dowiecie się w ósmym odcinku podcastu „Po polsku, po niemiecku. Queery na Dolnym Śląsku”, w którym nie zabraknie również miejsca na podsumowanie całego sezonu. Podcast powstał we współpracy z Biurem ds. Równego Traktowania…

Gościem tego odcinka jest dr Tomasz Łukasz Nowak – językoznawca, badacz i projektant komunikacji oraz autor książki „Język ukrycia. Zapisany socjolekt gejów”. Razem ze współprowadzącym podcastu Mathiasem Foitem rozmawiają o tzw. lawendowej lingwistyce i różowym języku – czyli słownictwie używanym w odniesieniu do osób nieheteronormatywnych i przez nie same. Obaj badacze tematem swoich dociekań uczynili właśnie Wrocław, chociaż reprezentują różne dyscypliny naukowe – to zaś pokazuje bliski splot językoznawstwa z historią. Razem zwrócą uwagę na najważniejsze różnice, ale i też zaskakujące podobieństwa pomiędzy tym, jak określano i jak same określały się osoby queerowe w przedwojennym Breslau i powojennym Wrocławiu. Ich rozważaniom towarzyszy szersza refleksja na temat tego, jak poprawnie i bez popadania w anachronizm pisać i opowiadać o osobach nieheteronormatywnych funkcjonujących w odległych od siebie kontekstach – nie tylko historycznych, ale i narodowych. Podcastu „Po polsku, po niemiecku. Queery na Dolnym…

Szósty odcinek „Po polsku, po niemiecku” to wyprawa śladami nieheteronormatywnych kobiet. I choć od początku staramy się opowiadać odmieńczą historię Dolnego Śląska w inkluzywny sposób, warto się zastanowić nad tym, czemu tak trudno badać historię bohaterek. Czy rzeczywiście chodzi o brak źródeł, czy może raczej o niechęć do zobaczenia queerowych/lesbijskich życiorysów. O „niewidzialności” i celowym „prześlepianiu” queerstorii kobiet nie tylko na Dolnym Śląsku porozmawiamy z dr Anną Dżabaginą – autorką książki „Kalkowska. Biogeografia”. Podcastu „Po polsku, po niemiecku. Queery na Dolnym Śląsku” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.

W tym odcinku współprowadzący podcastu, Mathias Foit, przeniesie was do świata barów, kawiarni, klubów, „kobiecych naśladowców” i queerowej estrady w międzywojennym Breslau. Usłyszycie o tym, gdzie spotykały się wówczas osoby nieheteronormatywne, dlaczego ich miejsca spotkań często się zmieniały, czym były tzw. bale „urningów” oraz o tym, jaką rolę w lokalnej, queerowej scenie barowej odgrywały kobiety. Dowiecie się też o gwiazdach niemieckiej sceny, które wystąpiły w Breslau, takich jak Voo-Doo czy Claire Waldoff, i o tym, w którym wrocławskim teatrze grano najwięcej sztuk z wątkami queerowymi. W tej podróży towarzyszyć będzie nam też Karl-Heinz Steinle, niemiecki historyk, który opowie o tym, jak wyglądały lokale służące za miejsca spotkań osób queerowych, jakiej rozrywki można było się w nich spodziewać i co się z nimi stało po dojściu do władzy nazistów w 1933 roku. Opowieść Mathiasa i Karla-Heinza uzupełniona będzie o autentyczne i niezwykle barwne opisy życia towarzyskiego osób nieheteronormatywnych w…

W czwartym odcinku queerowego, dolnośląskiego podcastu zmierzymy się z tematem prześladowań na mocy paragrafów 175 i 175 niemieckiego kodeksu karnego w okresie nazistowskim. Oba artykuły dotyczyły wyłącznie osób uznanych za mężczyzn, ale władza prześladowała również kobiety i osoby transpłciowe, używając innych narzędzi karnych. W tej wycieczce przez meandry kodeksów będzie nam towarzyszyć dr Noah Munier badająca w tym kontekście obszary graniczne Rzeszy Niemieckiej – Badenię i Wirtembergię. Zaostrzona kryminalizacja wymuszała rozwój strategii przetrwania osób queer próbujących dostosować się do nowej rzeczywistości. Podcast powstał we współpracy z Biurem ds. Równego Traktowania Urzędu Miejskiego Wrocławia. Podcastu „Po polsku, po niemiecku. Queery na Dolnym Śląsku” możesz posłuchać na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube.

Współprowadzący podcastu Mathias Foit opowiada w tym odcinku o sytuacji społeczno-prawnej, a zwłaszcza prześladowaniach i dyskryminacji osób nieheteronormatywnych – mężczyzn i kobiet homoseksualnych, ale też osób trans- i interpłciowych – na Dolnym Śląsku od końca XIX w. do 1933 r., czyli do przejęcia władzy przez nazistów. Następnie relacjonuje, jak osoby queerowe radziły sobie z tą rzeczywistością, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i kolektywnym, przede wszystkim zaś, jak przebiegała ich mobilizacja polityczna i jakie organizacje tworzyły w latach Republiki Weimarskiej (1919-1933). W tym odcinku dowiecie się też, kto wydawał pierwsze na świecie czasopismo o tematyce homoseksualnej, kim była „męska narzeczona z Breslau”, czym zajmowały się organizacje walczące z „występkiem i nieobyczajnością” oraz jaką funkcję w środowisku mężczyzn homoseksualnych pełnił wrocławski park Szczytnicki. Podcast powstał we współpracy z Biurem ds. Równego Traktowania Urzędu Miejskiego Wrocławia. Podcastu „Po polsku, po…

Drugi odcinek queerowego podcastu prosto z Wrocławia to spotkanie z doktorką Joanną Hytrek-Hryciuk, autorką książki „Między prywatnym a publicznym. Życie codzienne we Wrocławiu w latach 1938-1944”. Jest to okazja do rozmowy o źródłach archiwalnych i ich braku. Zastanawiamy się nad tym, na czym polega specyfika Wrocławia i Dolnego Śląska w kontekście historii lokalnej i historii mniejszości. Jednocześnie, obok historii queerów, próbujemy opisać innych „obcych” w przedwojennym Breslau – wszystkich tych, którzy nie pasowali do narodowosocjalistycznej wspólnoty. Podcast powstał we współpracy z Biurem ds. Równego Traktowania Urzędu Miejskiego Wrocławia.

W premierowym odcinku podcastu „Po polsku, po niemiecku” Joanna Ostrowska i Mathias Foit wprowadzają w tematykę queerstorii, czyli historii mniejszości seksualnych i płciowych, byłych wschodnich terenów niemieckich, a konkretnie Wrocławia i Dolnego Śląska. Wyjaśniają, na czym polega ich „kresowość”. Podkreślają potrzebę odkrywania i pisania tej historii we współpracy polsko-niemieckiej, a także zerwania z tradycyjną periodyzacją historyczną oraz z ujmowaniem historii tylko w ramy narodowe.